DOĞDUĞUMUZ COĞRAFYAYA VEFA: “ÇUKUROVA: KENT–KÜLTÜR–BELLEK” DOSYAMIZ YAYIMDA

14 Haziran 202611 Temmuz 2026 Son Baskı HABER

5 Ocak 2004’te Adana merkezli olarak yayın hayatına başlayan Son Baskı, “Söz Uçar Yazı Kalır” anlayışıyla sürdürdüğü yayıncılık serüveninde bu kez doğduğu coğrafya Çukurova’nın kültürel belleğine odaklandı. Son Baskı’nın özel dosya dizisinin yeni çalışması olan “Çukurova: Kent, Kültür, Bellek”, Adana ve Çukurova’nın kültürel hafızasını edebiyat, tarih, kent çalışmaları ve kültürel bellek ekseninde ele alan kapsamlı bir kaynak olarak okurla buluştu.

Dosyanın sunuş yazısını kaleme alan Çukurova Üniversitesi Türk Dili ve Edebiyatı Bölümü Öğretim Üyesi Prof. Dr. Mustafa Apaydın, kent–kültür–bellek çalışmalarının yerel kültürlerin görünürlüğünü artırdığını, kolektif belleğin kayıt altına alınmasına katkı sunduğunu belirterek Adana’nın çok katmanlı kültürel yapısına dikkat çekti.

ADANA’YI EDEBİYATIN AYNASINDAN OKUMAK

Dosyada yer alan yazılar, Adana ve Çukurova’yı yalnızca coğrafi bir mekân olarak değil; romanlar, öyküler, anılar ve kültürel üretimler aracılığıyla şekillenen bir bellek alanı olarak ele alıyor.

Ayşegül Örün, Yaşar Kemal’in ‘Yılanı Öldürseler’ romanında kolektif suç ve belleğin izlerini sürerken Gökçe Gökalp Doğan, ‘Teneke’ romanı üzerinden Çukurova’nın tarımsal dönüşümünü ve sınıfsal çatışmalarını inceliyor. Gözde Orçan ise ‘Höyükteki Nar Ağacı’ romanı aracılığıyla bölgenin doğasını, kültürünü ve çalışma yaşamını değerlendiriyor.

Orhan Kemal’in Adana’sı da dosyada geniş yer buluyor. Soner Eşberk, yazarın romanlarında şekillenen Adana imgesini bütüncül biçimde ele alırken Suna Kaya, “Uyku” öyküsünden hareketle çocuk emeği ve mekân ilişkisini tartışıyor. Ezgi İtmeç, Muzaffer İzgü’nün ‘Zıkkımın Kökü’ adlı eserindeki çocukluk belleğini çözümlerken Murat Tatar da Kâmuran Şipal’in ‘Demir Köprü’ romanındaki kent hafızasını inceliyor.

TARİH, GÖÇ VE TOPLUMSAL BELLEK

Dosyanın önemli bir bölümü Çukurova’nın toplumsal ve tarihsel dönüşümlerine odaklanıyor.

İsmail Güneş, Reşat Enis Aygen’in ‘Toprak Kokusu’ romanı üzerinden tarım işçilerinin yaşam koşullarını ele alırken Selin Aytekin, Sevgi Soysal’ın ‘Şafak’ romanındaki Adana’yı siyasal ve toplumsal boyutlarıyla değerlendiriyor.

Göksu Koç, Ali Özgür Özkarcı’nın ‘Erkek Dutların Gölgesinde’ romanında Çukurova’daki Ermeni meselesinin ve kolektif belleğin izlerini araştırırken Sibel Doğru Zorman, Ayla Kutlu’nun ‘Asi… Asi’ romanı aracılığıyla Çukurova’nın başka bir mekânı Hatay’ın kültürel hafızasına ışık tutuyor.

Mehmet Uluğtürkan ise Tanzimat dönemi devlet adamı ve şair Ziya Paşa’nın Adana Valiliği yıllarını inceleyerek kentin tarihsel gelişimine farklı bir perspektiften yaklaşıyor.

KÜLTÜREL HAYATIN İZLERİ

Dosyada yalnızca edebi eserler değil, kentin kültürel yaşamını şekillendiren unsurlar da ele alınıyor.

Cuma Duymaz, Cumhuriyet’in ilk yıllarından günümüze Adana’daki kültür ve edebiyat dergiciliğini incelerken bu yayınların Yaşar Kemal başta olmak üzere birçok yazarın yetişmesindeki rolünü ortaya koyuyor.

Neşe Apaydın, Taçlı Yazıcıoğlu’nun ‘İncirlik Yazı’ romanından hareketle Amerikan kültürünün Adana’daki gündelik yaşama etkilerini değerlendirirken Başar Şeker, Uluslararası Portakal Çiçeği Karnavalı’nın Adana’nın sosyoekonomik ve sosyokültürel yaşamına katkılarını ele alarak kentin bu büyük etkinlikten kalıcı bir kültürel ve ekonomik gelecek üretip üretemeyeceğini sorguluyor.

Zafer Doruk ise Adana’nın özellikle 1950’lerden sonraki dönüşümünü, göçleri, demografik değişimleri ve modernleşme süreçlerini kent–kültür–bellek ilişkisi çerçevesinde değerlendiriyor.

ÇUKUROVA’NIN BELLEĞİNE YAZIYLA DÜŞÜLEN NOT

Mustafa Apaydın, sunuş yazısının dışında dosyada yer alan metninde Çetin Yiğenoğlu’nun ‘O Yaz Çok Sıcaktı’ romanı üzerinden erken Cumhuriyet döneminin Adana’sını ele alıyor. 1927 Adana Demiryolu Grevi’nden gündelik yaşama, kent kültüründen toplumsal ilişkilere uzanan geniş bir çerçevede romanı değerlendiren Mustafa Apaydın, Çukurova’nın kültürel belleğini edebiyat üzerinden okumanın imkânlarını tartışmaya açıyor.

“Söz Uçar Yazı Kalır” anlayışıyla hazırlanan “Çukurova: Kent, Kültür, Bellek” dosyası, Adana’yı yazan yazarları, kentin belleğini taşıyan mekânları ve Çukurova’nın kültürel birikimini bir araya getirerek bölgenin hafızasına önemli bir kayıt düşüyor.