Yazar: Birol ERTAN

George Orwell’in “Hayvan Çiftliği” kitabı, bugünlerde yalnızca Stalin dönemi Sovyetler Birliği’ni anlatan bir kitap olarak okunursa eksik kalacaktır. Orwell’ın kitabı, iktidarın nasıl ele geçirildiğinden çok, ele geçirildikten sonra insanların gerçeklik algısının nasıl değiştirildiğini göstermesi açısından önemlidir. Bu açıdan da Orwell’ın “Hayvan Çiftliği” kitabı, güncel akademik çalışmalar açısından önemli olduğu kadar, günümüz siyasetini biçimlendiren propaganda, dilin manipülasyonu, korku, tarihsel hafızanın değiştirilmesi ve bilgi-iktidar ilişkileri açısından da güçlü bir referans kaynağı olmaya devam etmektedir. George Orwell’ın kitabı, özgürlük amacıyla yapılan bir devrimin zamanla nasıl baskıcı bir diktatörlüğe dönüştüğünü anlatan siyasi bir roman…

Devamını Oku

Bir ülkenin gücü nasıl ölçülür? Silahlı kuvvetlerinin ya da ülke ordusunun büyüklüğüyle mi ölçülür? Ülkelerin gücü, savunma sanayisinin kapasitesiyle mi ölçülmelidir? Bir başka bakış açısıyla ülkelerin gücü, ekonomisinin büyüklüğüyle mi ölçülmelidir? Ülke güçlerini coğrafi ve stratejik konumlarıyla mı ölçmelidir? Bütün bunların ötesinde, ülkelerin güçleri, karşı karşıya kaldığı krizleri yönetebilme ve dışarıdan gelen şokları içeride büyük bir yıkıma dönüştürmeden ortadan kaldırma kapasitesiyle mi ölçmek gerekir? İspanya merkezli “BBVA Research” kuruluşunun 15 Haziran 2026 tarihinde yayımladığı “Assessing Structural Geopolitical Risk” (SGR) başlıklı çalışma, yukarıdaki sorulara farklı bir zeminde yanıt bulmaya çalışıyor. Söz…

Devamını Oku

Türkiye’de son yıllarda siyasal tartışmanın niteliğinde dikkat çekici bir değişim yaşanıyor. Bir yandan olumlu görülmesi gereken bir gelişme var: İnsanlar siyasetle daha fazla ilgileniyor, kamusal meseleler hakkında daha fazla konuşuyor, sosyal medyada yorumlar daha hızlı yayılıyor. İlk bakışta bu durum demokratik katılımın güçlenmesi olarak değerlendirilebilir. Diğer yandan, tam da bu noktada önemli bir paradoks ortaya çıkıyor: Siyaset hakkında konuşmanın artması, siyasal düşüncenin geliştiği ve siyasal muhakeme kapasitesinin güçlendiği anlamına gelmiyor. Aksine, kamusal tartışmaların önemli bir bölümü giderek bilgi, program, veri ve kurumsal analizden uzaklaşıyor; kişisel kanaatlere, niyet okumaya ve aktörler…

Devamını Oku

Demokrasi kavramının kullanımı ve içeriği konusunda son yıllarda ciddi bir kafa karışıklığı ve manipülasyon teknikleri ile karşı karşıyayız. Bu nedenle, demokrasi kavramı ve uygulamada demokratik olan ya da olmayanın anlaşılması için bu yazıyı kaleme almak ihtiyacı duydum. Demokrasi, modern siyasal düşüncenin en temel tartışma alanlarından birisidir. Demokrasi, siyasal iktidarın kaynağının halka dayanmasını ifade ederken iktidarın nasıl kullanılacağını, siyasal sistemin hangi sınırlar içinde kalacağını ve hangi mekanizmalarla denetleneceği de kurumlar ve kurallar ile belirlenmiştir. Bu nedenle, demokrasi ile kurum ve kurallar arasında karşılıklı, tamamlayıcı ve aynı zamanda birbirini besleyen ilişkiler mevcuttur.…

Devamını Oku

Derin bir siyasal kutuplaşma atmosferinde uçuruma sürüklenen ülkemizde son zamanlarda sıkça karşılaştığımız ve bazı tarihi dönemlerde toplumların çöküşü üzerinde etkili olduğu bilinen “siyasal kutuplaşma dili” üzerine fazla çalışma olmadığını görüyorum. Siyasal kutuplaşmanın yalnızca ideolojik veya kurumsal süreçlerle değil, gündelik siyasal dil aracılığıyla da yeniden üretildiği varsayımından yola çıkarak üzerinde çalışılmış bir yazının kaleme alınmasını yararlı görüyorum. Şimdi konuya giriş yapalım. Özellikle siyasal tartışmalarda yaygın biçimde kullanılan “ama”, “fakat”, “ancak” gibi bağlaçların, görünürde uzlaşmacı bir işlev üstlenirken gerçekte karşı tarafın görüşünü geçersizleştiren bir söylem mekanizmasına dönüşebildiği görülmektedir. Bu yazımda, söylem kuramı,…

Devamını Oku

Dünyada son yıllarda demokratik yönetimleri tehdit eden önemli bir tehlikenin ortaya çıktığını görüyoruz. Bu tehlikenin akademik çevrelerde yeterince dikkate alınmadığını gördüğüm için bu yazıyı kaleme almanın tarihsel bir görev olduğuna inanıyorum. Demokratik yönetimlerden adım adım uzaklaşarak otoriterleşen ülkelerde teknoloji kullanımı yoluyla iktidarların siyasal kutuplaşma süreçlerini derinleştirdiğini, çoğulcu demokratik yapıyı ortadan kaldırdığını, bu çerçevede kimlik siyaseti, popülizm, hegemonya, negatif partizanlık ve rekabetçi otoriterlik gibi yöntemlerle yeni bir otoriter rejim modeli inşa ettiklerini görüyoruz. Bu noktada, siyasi kutuplaşmayı derinleştirmek amacıyla teknolojik gelişmelerden yoğun biçimde yararlanıldığına tanık olmaktayız. Demokratik yönetimleri otoriterleşme tuzağına düşüren…

Devamını Oku

ABD-Çin rekabeti, ABD-Avrupa ilişkileri ve Orta Doğu’daki çatışma dinamikleri, neoklasik realizm, bürokratik politika modeli ve elit teorisi bağlamında analiz edilirse dünyamızda son dönemde yaşanan krizler ve gerginliklerin anlaşılması daha kolay olabilir. Dünyadaki son dönemdeki gelişmelere bu açıdan yaklaştığımızda uluslararası politikanın tekil bir “ulusal çıkar” nosyonundan değil, devlet içindeki rekabetçi aktörlerin etkileşiminden doğduğunu açık biçimde görebiliriz. Bu yeni yaklaşım, uluslararası çatışmaların sürekliliğini açıklamada alternatif bir analitik zemin sunmaktadır. GÖRÜNÜR SAVAŞLAR, GÖRÜNMEYEN AKTÖRLER Uluslararası ilişkiler disiplini uzun süre boyunca devletleri yekpare ve rasyonel aktörler olarak ele almıştır. Kenneth Waltz tarafından sistematize edilen…

Devamını Oku

Bugün dünyanın pek çok ülkesinde siyaset, programlar ve çözümler üzerinden değil; öfke, korku, aidiyet ve tehdit algısı üzerinden yürümektedir. Seçmen artık çoğu zaman “Kim daha iyi yönetir?” sorusuyla değil, “Kimden daha çok korkmalıyım?” sorusuyla hareket etmektedir. Bu dönüşüm tesadüfi değildir. Tam tersine, modern siyasi iletişimin ve propaganda tekniklerinin bilinçli biçimde geliştirdiği bir sonuçtur. Bu çerçevede son yarım yüzyılın en dikkat çekici siyasal olgularından biri, hiç kuşkusuz kutuplaşma siyasetidir. Kutuplaşma, yalnızca toplumda farklı görüşlerin varlığı anlamına gelmez; demokratik toplumlarda bu zaten kaçınılmazdır. Asıl mesele, bu farklılıkların meşru rekabet sınırları içinde kalıp…

Devamını Oku

İran–İsrail gerilimi ve ABD–Çin rekabetinin görünmeyen boyutu, günümüzdeki “hibrit savaşlar” olarak işaretlenmelidir. Bugün dünya kamuoyu İran ile İsrail arasındaki gerilimi izliyor. Bu gerilimin birçok boyutu bulunuyor: Füzeler savaşı yaşanıyor. Hava saldırıları konuşuluyor. Bölgesel savaş senaryoları tartışılıyor. Üçüncü Dünya Savaşı’ndan söz ediliyor. Yukarıdaki gerçekler yanında, görmemiz gereken yeni bir durum var: Artık yeni savaşlar ve çatışmalar, geçmiş savaşlar gibi yalnızca tanklarla ve uçaklarla yapılmıyor. 21’inci yüzyılda savaşın biçimi değişti. Bugün devletler rakiplerini yalnızca askeri cephede değil; enerji hatlarında ticaret yollarında teknoloji üretiminde finans sisteminde diplomatik ittifaklarda zayıflatmaya çalışıyor. Uluslararası ilişkiler literatürü,…

Devamını Oku