Yazar: Defne EMİROĞLU

12 Nisan 2026; 2026 seçimlerinde Viktor Orbán’ın iktidarı kaybetmesi, yüzeyde bir seçim sonucu gibi görünse de, aslında uzun süredir çalışan bir sistemin yorgunluk noktasına gelmesinin kaçınılmaz sonucu. Bu tür rejimler sandıkta bir gecede yıkılmıyor; içeride biriken basınç, ekonomi, elit dengesi ve seçmen davranışındaki kaymalar belirli bir eşik noktasına ulaştığında sandık sadece son perdeyi oynar. Macaristan’da olan tam olarak bu: Seçim, neden değil sonuçtur. Ama bu sonucu hafife almak da ciddi bir analitik tembelliktir. Çünkü bazen sonuç, sistemin içinden gelen en sert reddiyedir. Peki, ne oldu? İlki, yönetim tarzına reddiye… Uzun…

Emeklilik çoğu zaman yanlış anlaşılır. Yaygın anlatıda emeklilik, “artık üretken olmamak”, “yorulmak”, “kenara çekilmek” gibi edilgen anlamlarla yüklenir. Oysa emekliliğin tarihsel ve toplumsal işlevi bundan çok daha derindir. Emeklilik, bireyin değersizleşmesi değil; toplumun kendini yenileyebilmesi için bilinçli olarak alan açmasıdır. Bu, biyolojik bir zorunluluktan çok etik bir düzenleme olarak ortaya çıkmıştır. İnsan toplulukları erken dönemlerden itibaren şunu fark etmiştir: Güç, bilgi ve karar alma yetkisi tek elde ve uzun süre biriktiğinde sistem donar. Donan sistemler sertleşir. Sertleşen sistemler ise kırılganlaşır. Emeklilik bu yüzden yalnızca ekonomik bir düzenleme değildir; her alandaki…

Atatürk artık sadece bir insan değil, bir zamir değil; bir yüklemdir – “yapmak”, “başarmak”, “direnmek” fiillerine denk düşer. Bir insanın yüce ideallerinin başarılacağını gösterir. Bir milletin en karanlık sabahında, gözlerini değil, aklını kendine çeviren bir ışık… Samsun’a ayak bastığı gün, deniz puslu, yollar çamurdu; ama o çamurun içinde bile bir ülkenin yeniden yazılacak hikâyesini görüyordu. Vizyon buydu: Henüz doğmamış çocukların bile nefesini hissedebilmek. Henüz doğmamış çocukların özgür nefesini hayal etmek… Birçoğumuzun dedesi, annesi, babası ve sonra da biz o özgür dünyaya doğduk… Bir adamın hayalinin gerçekliğine… Dirayet, onun el yazısındaki…

Uzlaşma adına siyasal belirsizliği, tarihsel travmayı ve halkın dışlanmasını örten retorik bir yön değiştirme… Türkiye’de doğan herkesin adından önce öğrendiği bir kelime olabilir terör… Birkaç neslin de en büyük travması, terör ve PKK… Halk, PKK terörünün maddi ve manevi yükünü birkaç nesil sırtında taşımıştır ve hâlâ da taşıyor. Elden ele geçirerek taşıdığımız en ağır yük ve bize bir türlü huzur vermedi. Bir gün bile elimizden bırakamadık, sırtımızdan indiremedik. Canımızın, sevdiklerimizin, paramızın, emeğimizin teröre kurban edilişini yıllar boyu yaşadık. Halkın içinde yarattığı ayrışma, düşmanlaştırma da neredeyse bir türlü kurtulamadığımız Türk-Kürt ayrımını…