Yazar: Mustafa APAYDIN

Anthony Giddens, ‘Modernliğin Sonuçları’ (2016) kitabına bir Ricoeur epigrafiyle başlar: “Yalnızca bir değil, birçok kültürün var olduğunun farkına vardığımızda ve bunun sonucu olarak, ister yanılsama olsun ister gerçek bir tür kültürel tekelin, sona erdiğini kabullendiğimiz anda bu keşfimizin yıkıcılığının tehdidi altına gireriz. Birdenbire, [dünyada] başkalarının da bulunması, bizlerin ise bu başkalarının arasındaki bir ‘başkası’ olmamız olanağı doğar.” Ricoeur, sanırım toplumları tek bir ulusal kültür dairesi içine yerleştiren bütün bir modernizm projesinden sonraki bir “aydınlanma” anını ima ediyor. Toplumları homojen bir yapı olmaya zorlayan, kendi varlığı için “öteki”ne muhtaç olduğu halde…

Kültürel bellek teorisini geliştiren önemli isimlerden olan Jan Assman, kültürü “ortak deneyim, beklenti ve eylem mekânlarından bir sembolik anlam dünyası yaratarak … güven ve dayanak imkânları sağlayarak insanları birbirine” bağlayan bir yapı olarak niteler ve bu yapının “önemli deneyim ve anları biçimlendirip canlı tutarak ilerleme halindeki şimdiki zamanın ufkuna bir başka zamanın öykülerini, görüntülerini katarak dünle bugünü” birleştirdiğini vurgular (Assman 2022: 23). Kültür, tek tek bireyleri ortak değerler ve kurallara bağlılık, ortak yaşanmış geçmişin anılarına dayanan ortak bilgi ve kendini algılayış biçimi çerçevesinde “biz”e dönüştüren bağlayıcı yapıdır (Assman 2022: 23).…