YOKO ONO SERGİSİNDE BİR SON BASKI YAZARI
Son Baskı yazarlarımızdan Nezahat Yapıcı, Japon avangart sanatçı Yoko Ono’nun İstanbul’da açılan “İçses ve İçyapı” sergisinde yer aldı. Nezahat Yapıcı’nın, kadınların çalışma yaşamında karşılaştığı görünmez eşitsizlikleri konu alan “Cam Tavanlar” başlıklı metni, serginin en dikkat çekici bölümlerinden biri olan “Yükseliş” enstalasyonunda ziyaretçilerle buluşuyor.
Sakıp Sabancı Müzesi’nde 25 Haziran – 27 Aralık 2026 tarihleri arasında ziyaret edilebilecek sergi, Yoko Ono’nun yaklaşık yetmiş yıllık sanat üretiminden seçilen 67 eseri bir araya getirirken sanatçının dünyanın farklı ülkelerinden kadınlara yaptığı açık çağrı doğrultusunda hazırlanan tanıklık metinlerine de ev sahipliği yapıyor. Bu uluslararası katılımcı sanat projesinde yer alan isimlerden biri de Son Baskı yazarımız Nezahat Yapıcı oldu.
KADINLARIN TANIKLIKLARINDAN OLUŞAN BİR HAFIZA
Serginin merkezinde yer alan “Yükseliş” enstalasyonu, Yoko Ono’nun kadınlara yaptığı çağrı üzerine şekillendi. Yoko Ono, kadınlardan yalnızca kadın oldukları için maruz kaldıkları ayrımcılık, şiddet, baskı ya da eşitsizliklere ilişkin deneyimlerini kendi sözcükleriyle kaleme almalarını istedi. Katılımcılar, isterlerse metinlerine yalnızca gözlerini gösteren bir fotoğraf da ekleyebildi.
Bireysel tanıklıkları ortak bir hafızaya dönüştüren enstalasyon, ziyaretçileri kadınların yaşadığı görünmez yaralarla yüzleşmeye davet ederken çağdaş sanatın katılımcı yönünü de güçlü biçimde ortaya koyuyor.
“CAM TAVANLAR” GÖRÜNMEYEN ENGELLERİ ANLATIYOR
Nezahat Yapıcı’nın sergide yer alan “Cam Tavanlar” başlıklı metni ise çalışma yaşamında kadınların karşı karşıya kaldığı görünmez engelleri edebi bir anlatıyla ele alıyor. Gerçek bir yaşam deneyiminden hareketle kaleme alınan metin, liyakate rağmen kadınların karar mekanizmalarına yükselmesini engelleyen ve literatürde “Cam Tavan Sendromu” olarak tanımlanan yapısal eşitsizlikleri görünür kılıyor.
Yağmur altında verdiği hayat kararının ardından yeniden umutla yoluna devam eden bir kadın karakter üzerinden ilerleyen anlatı, yalnızca iş yaşamındaki adaletsizlikleri değil; insanın kendi değerini yeniden keşfetme cesaretini de merkeze alıyor.
Metinde yer alan şu cümle, anlatının temel mesajını özetliyor:
“Öncelik olacaksa cinsiyetten dolayı değil, donanımdan dolayı olmalı.”
“İLK DUYDUĞUM ANDAN İTİBAREN ÇOK HEYECANLANDIM”
Nezahat Yapıcı, Yoko Ono’nun çağrısına katılma sürecini şu sözlerle anlattı:
“Yoko Ono’nun 25 Haziran 2026 tarihinde İstanbul’da kapsamlı bir sergisinin açılacağı haberini ve katılımcı işlerinin de sergileneceği ‘Yükseliş’ enstalasyonunun konusunu ilk duyduğum andan itibaren çok heyecanlandım. Cam Tavan Sendromu’na güzel bir örnek olacağını düşündüğüm, şahsen yaşadığım bir deneyimden yola çıkarak ‘Cam Tavanlar’ metnimi kaleme alıp değerlendirilmesi için gönderdim. Sergiye kabul edildiğine dair geri bildirim aldığımda ise çok mutlu oldum. Yazım 27 Aralık 2026 tarihine kadar Sakıp Sabancı Müzesi’nde yer alacak.”
SANATIN SINIRLARINI GENİŞLETEN BİR İSİM
1933 yılında Tokyo’da doğan Yoko Ono, çağdaş sanatın en etkili isimlerinden biri olarak kabul ediliyor. 1950’li yılların sonunda New York avangart sanat çevresine katılan Yoko Ono; kavramsal sanat, performans sanatı, deneysel müzik ve Fluxus hareketine yaptığı katkılarla sanat tarihinde özgün bir yer edindi.
İzleyiciyi yalnızca eserleri izleyen değil, üretimin doğrudan parçası haline getiren katılımcı sanat anlayışıyla tanınan Yoko Ono, sanat yaşamı boyunca barış, insan hakları, kadın hakları ve toplumsal hafıza temalarını eserlerinin merkezine taşıdı. Bugün doksanlı yaşlarını sürdürmesine rağmen üretmeye ve dünya genelinde sanat yoluyla diyalog kurmaya devam ediyor.
TÜRKİYE’DEKİ EN KAPSAMLI YOKO ONO SERGİSİ
Sakıp Sabancı Müzesi’nde açılan “Yoko Ono: İçses ve İçyapı” sergisi, bugüne kadar Türkiye’de gerçekleştirilen en kapsamlı Yoko Ono sergisi olma özelliğini taşıyor.
Adını, sanatçının 1964 yılında ilk kez kullandığı “İçses” ve “İçyapı” kavramlarından alan sergi, kronolojik bir anlatım yerine farklı dönem ve disiplinlerden eserleri ortak fikirler etrafında buluşturuyor. Müzenin iç ve dış mekânlarına yayılan yapıtlar; hayal gücü, hafıza, algı, barış ve insanlar arasındaki bağlar üzerine düşünmeye davet ediyor.
Son Baskı yazarımız Nezahat Yapıcı’nın “Cam Tavanlar” metninin de yer aldığı “Yükseliş” enstalasyonu ise bu bütünün en güçlü duraklarından biri olarak öne çıkıyor. Böylece bir Son Baskı yazarının kaleminden çıkan bir kadın tanıklığı, Yoko Ono’nun dünyanın farklı coğrafyalarından kadınların seslerini bir araya getiren uluslararası sanat projesinin parçası olarak İstanbul’da sanatseverlerle buluşuyor.
