“ERKEKLİK” SAYFALARDAN ÇIKTI, YÜZ YÜZE PANELE DÖNÜŞTÜ
Adana’nın kültür ve düşünce yaşamına yirmi yılı aşkın süredir katkı sunan Son Baskı, 8 Kasım 2025’te yayımladığı “Modern Türk Edebiyatında Erkeklik Algısı” dosyasını bu kez okurla yüz yüze buluşturdu. Dosya, Çukurova Sanat Girişimi (ÇSG) çatısı altında bir panele dönüşerek edebiyatın en tartışmalı meselelerinden biri olan erkeklik temsillerini Adana’da yeniden düşünmeye açtı.
Çukurova Sanat Girişimi’nin Çukurova Okulu Aralık 2025 Programı kapsamında düzenlenen panel, 20 Aralık 2025 Cumartesi günü ÇSG Yazarlarevi’nde gerçekleştirildi ve ÇSG’nin YouTube kanalından da canlı yayınlandı.
“BİR DOSYAYI DEĞİL, BİR SORUYU KONUŞUYORUZ”
Panelin açılış konuşmasını Son Baskı’nın editörü Başar Şeker yaptı. Konuşmasında etkinliğin amacını bir dosya tanıtımının ötesine taşıyan Başar Şeker, erkeklik meselesinin edebiyatta nasıl kurulduğunu ve nasıl çözüldüğünü ortak bir tartışma alanı olarak sundu.
Son Baskı’nın söz konusu dosyasının, erkekliği yalnızca güç ve iktidar üzerinden okuyan kalıpları reddettiğini vurgulayan Başar Şeker, modern edebiyatta erkekliğin çoğu zaman kırılgan, huzursuz ve sorgulanabilir bir yapı olarak karşımıza çıktığını ifade etti, dosyaya katkı sunan 13 yazarın; Adalet Ağaoğlu’ndan Yusuf Atılgan’a, Suat Derviş’ten Fakir Baykurt’a uzanan geniş bir edebi zeminde erkeklik temsillerini ele aldığını hatırlattı.
PANELİN MODERATÖRÜ: SONER EŞBERK
Panelin moderatörlüğünü Soner Eşberk üstlendi. Soner Eşberk, panelistleri ve yaptıkları akademik-edebi çalışmaları tanıtarak tartışmanın çerçevesini çizdi. Konuşmalar, erkekliğin teorik düzlemden edebiyat metinlerine nasıl taşındığını gösteren bütünlüklü bir akışla ilerledi.
ERKEKLİK KAVRAMININ TEORİK HARİTASI
Panelin ilk konuşmacısı Suna Kaya, “Erkeklik Denen Şey” başlıklı sunumunda erkeklik kavramının akademik, teorik ve kültürel arka planını ele aldı. Toplumsal cinsiyet, hegemonik erkeklik, performativite, toksik erkeklik, homososyalite ve eril tahakküm gibi temel kavramlar üzerinden ilerleyen Suna Kaya, özellikle Avustralyalı sosyolog R.W. Connell’ın “Erkeklikler” teorisi üzerinde durdu.
Connell’ın ortaya koyduğu hegemonik, suç ortağı, marjinal ve madun erkeklik kategorilerini “Modern Türk Edebiyatında Erkeklik Algısı” dosyasında yer alan metinlerle karşılaştıran Suna Kaya; Fikrimin İnce Gülü’ndeki Bayram’dan Anayurt Oteli’nin Zebercet’ine ve Irazca Üçlemesi’ndeki Kara Bayram’a uzanan erkeklik hallerini bu kavramsal çerçeve içinde değerlendirdi.
Sunumunun sonunda Suna Kaya, “erkeklik” tartışmalarını derinleştirmek isteyenler için kapsamlı bir okuma ve film seçkisi de paylaştı.
SEVGİ SOYSAL ROMANLARINDA ERKEKLİK KURGULARI
Panelin ikinci konuşmacısı Murat Tatar, “Sevgi Soysal Romanlarında Erkeklik Kurguları” başlıklı konuşmasında, Sevgi Soysal’ın yaşamı ve edebi çalışmaları üzerinden erkeklik anlatılarını değerlendirdi. Murat Tatar, özellikle “Şafak” romanını merkeze alarak eserin farklı erkeklik biçimlerini bir arada barındıran yapısına dikkat çekti.
R.W. Connell’ın teorik çerçevesinden hareketle Şafak’ın yalnızca toplumsal cinsiyet değil; siyasal, tarihsel ve sınıfsal boyutları bir araya getiren bir roman olduğunu vurgulayan Murat Tatar, eserin 12 Mart karanlığıyla özgürlük arayışını iç içe geçiren yapısını ayrıntılı biçimde ele aldı.
Panel, soru-cevap bölümüyle devam etti. Katılımcılar yönelttikleri sorular ve paylaştıkları görüşlerle tartışmayı derinleştirerek etkinliğe aktif biçimde katkı sundu.
TEŞEKKÜR VE YENİ DOSYALARIN MÜJDESİ
Panelin sonunda konuşmacılara teşekkür plaketi takdim edildi. Plaket töreni öncesinde kısa bir kapanış konuşması yapan Başar Şeker, Son Baskı’nın yirmi yılı aşkın süredir kent kültürüne katkı sunduğunu hatırlattı. Başar Şeker, “Modern Türk Edebiyatında Erkeklik Algısı” dosyasının, “21 Mart Dünya Şiir Günü” dosyasının ardından yayımlanan ikinci özel çalışma olduğunu; yakın dönemde “Pınar Kür” ve “14 Şubat Dünya Öykü Günü” dosyalarının da okurla buluşacağını duyurdu.
Plaketler; Suna Kaya’ya Prof. Dr. Mustafa Apaydın, Murat Tatar’a Neşe Apaydın, panelin moderatörü Soner Eşberk’e ise ÇSG Kurucusu Çetin Yiğenoğlu ile Son Baskı Kurucusu İsmail Güneş tarafından takdim edildi.
“BU TÜR BULUŞMALARA EV SAHİPLİĞİ YAPMAYA HAZIRIZ”
Takdim sırasında söz alan Çetin Yiğenoğlu, Son Baskı ekibine nitelikli bir kültür-sanat etkinliğine imza attıkları için teşekkür etti. Çukurova Sanat Girişimi’nin edebiyat alanındaki buluşmalara ev sahipliği yapmaya devam edeceğini vurgulayan Çetin Yiğenoğlu, bu tür etkinliklerin kent kültürü açısından taşıdığı öneme dikkat çekti.
Not: Son Baskı’nın 20 Aralık 2025 Cumartesi günü ÇGS Yazarlarevi’nde gerçekleştirdiği ‘Modern Türk Edebiyatında Erkeklik Algısı’ başlıklı panelinin tamamını izlemek için TIKLAYINIZ.
