SULH CEZA HÂKİMLİKLERİ OTOMATİK SANSÜR AYGITI

-ANKARA-
Afyonkarahisar’da ikisi öğretmen 8 kişi öldürüldü zincirleme saldırılarda. Hemen ardından RTÜK’ten “yayın yasağı” açıklaması geldi:
“İlgili karar, basın yoluyla olayları çarpıtma ve yanlış bilgi yaymak suretiyle ülke çapında infial yaratabilecek tarzda yayınlanan haberlerin önüne geçilebilmesi, olayın vahameti ve soruşturmanın selameti açısından önem arz etmektedir.”
İzmir Aliağa’daki Habaş Demir Çelik Fabrikası’ndaki iş cinayetinde de 19 işçi yaşamını yitirdi; çok geçmeden yine sulh ceza hâkimliğinin yayın yasağı duyuruldu:
“…kararın gerekçesi; dezenformasyon ve toplumsal infialin önlenmesi, kamu düzeninin korunması ve soruşturmanın sağlıklı yürütülmesidir. Soruşturma tamamlanıncaya dek olayla ilgili her türlü haber, röportaj ve yoruma yayın yasağı konulmuştur.”
Sulh ceza hâkimlikleri, artık bu kararları otomatiğe bağladı. Her büyük olay sonrasında hiç gecikmeksizin yayın yasağı getiriyorlar. Bereket, dezenformasyon ve toplumsal infial olacakmış gibi mantık dışı gerekçelere dayandırdıkları bu kararlara hiçbir medya kuruluşu aldırmıyor.
Nitekim Afyon’daki cinayet de İzmir’deki kaza da haber oldu. Sadece medyanın büyük bölümü Adalet Bakanlığı’nın ricasına uyarak İzmir’deki patlamanın ardından TIR şoförü T. İ.’nin kendini yakması olayına haberlerde yer vermedi.
Yayın yasakları, toplumun bilgilenmesini engellemeye yönelik sansür niteliğinde kararlar, söylenenlerin tersine dezenformasyonu besler. Dezenformasyonun asıl panzehri şeffaflıktır.

FRED ÇAKMAKTAŞ’IN DERDİ MİYDİ ZAMLAR?
Cumhuriyet’ten Yeniçağ’a kadar onlarca hesaptan, “Adana’da bir kişi, akaryakıt fiyatlarına gelen zamları protesto etmek için ‘Fred Çakmaktaş’ kostümü giydi, taş ve ahşaptan yapılma arabayla trafikte koştu” paylaşımı yapılmıştı. Görüntü de vardı bu paylaşımların altında.
Aralarında Ece Üner ve İbrahim Kahveci’nin de olduğu birçok kişi de bu paylaşımları alıntılayarak yeniden paylaşmış, sonra da birçok haber sitesinde “Adana’da akaryakıt zamlarına yaratıcı protesto” benzeri başlıklarla haber olmuştu bu olay.
Fakat bazı sitelerde “Fred Çakmaktaş” giysileriyle Adana caddelerinde koşturan kişinin sosyal medya fenomeni Erkan Toy olduğu yazıyordu. Erkan Toy’un sosyal medya hesabına baktım. İlgi çekmek için evin tabanını delip doldurduğu suya girmekten metroda kapı önüne yatmaya kadar uçuk içerikler üreten bir kişi.
“Fred Çakmaktaş” giysisi ve tahta arabayla çekilen görüntüleri de öyle, izlenme amaçlı. Kaldı ki akaryakıt zamlarını protesto ettiğine dair ne bir sözü ne bir yazı var o görüntülerde.
“Akaryakıt zamlarını protesto” başlığı da gazetecilerin, ilgi çekmek için yaptıkları bir ekleme. Erkan Toy’a sorup ondan bir cümle bile almamışlar bu haberi yazanlar. Oturmuşlar, sosyal medyadaki görüntünün üzerine döşenmişler. Çok yazık, habercilik bu kadar yere düşmemeli.

HABER ÖLDÜREN EDİTÖRLER
“Çocuk yapma kediye köpeğe servet harca” başlıklı haber Türkiye gazetesinin ilk sayfasını kaplamıştı. Haberin spotunda da şu cümleler göze çarpıyordu:
“Maddi durum ve kariyer bahanesiyle çocuk yapmayan çiftler, kedi-köpekleri için her ay on binlerce lira harcıyor. Evlerdeki çocuk sesi azalırken hayvan sayısı artıyor. Çocuk yetiştirecek paramız yok diyenler, hayvanlar için gözlerini kırpmadan servet harcıyor.”
Evli çiftlerin çocuk yapmak yerine köpek beslediği bilgisine nasıl ulaşılmış acaba diye merak ettim, arka sayfadaki haberi okudum. Heyhat, bu konuda tek cümle yoktu. Hatta haberde çocuk sözcüğü bile geçmiyordu. “Evcil hayvan ürünleri pazarının büyüklüğü”nün aktarıldığı haberde hayvan bakımının maliyeti, mama fiyatları, veteriner muayenesi ücretleri gibi bilgiler yer alıyordu.
Anlaşılan, gazetede haberi yayına hazırlayan editör, kişisel yargılarını haberin başına yerleştirmiş, haberi öyle yayımlamıştı. Hiçbir editör, kendi yorumunu haberin başına koyamaz, haberde olmayan ifadeleri başlığa taşıyamaz.
Bir editör, haberin içeriğini yansıtmak yerine kendi yargılarını haberin başına taşırsa Türkiye gazetesinin haberi gibi bir sonuç çıkar ortaya. Türkiye’de evcil hayvan besleyenlerin ne kadarının çocuklarının olmadığını ya da çocuk yapmama kararı verenlerin ne kadarının evlerine kedi-köpek aldıklarını bilmiyoruz; bu konuda bir veri yok bildiğim kadarıyla.
Haber gerçeği yansıtır, bilgi aktarır. İçeriğiyle örtüşmeyen, üstelik de gerçeği çarpıtan, dayanaksız başlık koymak haberi haber olmaktan çıkarır. Editörün cinayetidir bu.


