AYNA PARLAK, PEKİ YA SIRRINDA NE SAKLI?
-ADANA-
Bir fütüristin, savaşların ardından gelecek dünyayı anlatırken teknolojik gelişmelerden, daha ferah bir yaşam vaadinden ve toplumların ilerlemesinde savaşların yadsınamaz payından söz ettiğini düşünelim… İlk satırlarda karşımıza çıkan “yeni ve gelişmiş dünya” tasviri, sanki ütopik bir geleceğin kapısını aralıyormuş gibi, bugünlerde ihtiyacımız olan o küçük umut kırıntısını gönüllere bırakabiliyor.
Ancak okumaya devam ederken insanın aklından şu soru geçmeden duramıyor: Eğer dünya, savaşların ardından böylesi vaatlerle doluysa; bunca insan ölmeden, öldürülmeden de ulaşamaz mıydık bütün bu gelişmişliğe?
Fütüristik yazıları zaman zaman okurum. Yakın zamanda da tam bu doğrultuda bir metinle karşılaştım. Anlatılanlar, yazılanlar ve savaş sonrasının o “yeni dünya” güzellemeleri… Kelimeler masum bir uyum içinde yan yana gelirken kendi dillerine özgü bir dans sergiliyor; okuyanı da o büyülü ritmin içine çekiyor. Fakat bir an geliyor ki o büyü dağılıyor. Çünkü tam o sırada başka bir dünyadan gelen bir haber düşüyor ekranlara:
“Okullar bombalandı.”
Belki bu haberle karşılaşmasaydık, savaşın gerçekten de geleceğe seçkin ve parlak hayatlar sunacağına inanabilirdik. Ama gelin görün ki gerçekler, ütopik romantizmin süslü anlatılarıyla pek örtüşmüyor.
“Savaşlar biter,” diyor fütürist, “ve ardından gelişmiş bir gelecek başlar.” Peki, gerçekten öyle mi? Savaşların teknolojiyi kamçıladığı doğru… Daha gelişmiş uydular, daha güçlü jet motorları, daha hızlı füzeler, daha etkili silahlar… Her yeni savaş, bir öncekinden daha gelişmiş teçhizat ve daha karmaşık sistemler üretir. Ama o zaman sormak gerek: Hani daha güzel bir dünya olacaktı?
Savaşlar bittiğinde yeni ve sorunsuz bir sabaha uyanacağımız söylenir. Oysa çoğu zaman gördüğümüz şey, yalnızca daha hızlı öldüren, daha uzak mesafeden yok eden, daha etkili susturan silahların ortaya çıkmasıdır. İşte tam o noktada ütopik romantizm çatlar; aynanın parlak yüzeyi bir anda gerçeğin gölgesini gösterir. Ve biz de ister istemez aynadaki sırrı fark ederiz.
Çünkü aynada vaat edilen inovasyon, hız ve verimlilik; savaşın kanlı arka planıyla yan yana geldiğinde parlaklığını kaybeder. Teknolojik ilerlemenin ardında çoğu zaman şehirlerin yıkımı, sivillerin feryadı, bombalanan okullar ve sönmüş ocaklar vardır. Böyle bakınca o parlak ayna, aslında kanla yoğrulmuş bir ilerleme fikrinin yansımasından başka bir şey değildir.
Bana göre savaşı bir yenilenme fırsatı ya da bir ilerleme aracı olarak görmek; insanlık onurunu o aynanın dışına itmek demektir. Daha medeni bir dünyanın bedeli çocukların bombalanan okulları, parçalanan aileler ve yaralanmış toplum hafızaları olmamalıdır. Böylesi bir “gelişmenin” vicdanla açıklanabilecek bir tarafı yoktur.
Evet, gelişme vaadi ilk duyulduğunda etkileyici olabilir. Ama insan yine de sormadan edemiyor: Bu gelişmelerin bedelini kim ödeyecek? Ve ne pahasına?
Okuduğum bir fütüristik yazı bana bütün bunları düşündürdü.
Peki, sizce, o görkemli aynanın sırrında gerçekten ne saklı?
