‘HELE BİR SOR, NİYE?’
-MERSİN-
Ekonomide temel bir kural vardır:
Herkes ekonomiden anlamaz ama herkes ekonomiyi hisseder.
Ne olduğunu, nasıl olduğunu, neden olduğunu bilmezsin ama evindeki, mutfağındaki yemeğin azaldığını, cebindeki paranın değer kaybettiğini hissedersin.
Şaşmaz bu.
Mesela, iki sene öncesine kadar 10 liraya 4 ekmek alabiliyorken bugün 10 liraya sadece bir ekmek alabildiğini hesaplarsın.
Nedenini bilmezsin ama sonucunu hissedersin, ekmek 7 lira 50 kuruş oldu, 10 lira verdin, eline para üstü olarak 2 lira 50 kuruş verdiler.
Markete, bakkala 50 kuruş verip yarım litre su aldığın günler aklındaysa, bugün aynı suyu 6 liraya aldığını da hesaplarsın.
Şu halde, paranın 2 yılda tam tamına 10 kat değer kaybettiğini de hesaplarsın.
Nedenini bilmezsin ama sonucunu hissedersin, 10 liran varsa ya ekmek alabilirsin ya su!
Ekmek alsan suya para kalmaz, su alsan ekmeğe para yetmez…
10 liraya ikisini birden alamayacağını hissedersin.
5 liraya hiçbirini alamayacağını…
* * *
Ev kirası için aydan aya ödediğin para 3 sene içinde bin liradan 3 bin liraya, 3 bin liradan 5 bin liraya, 5 bin liradan 12 bin 500 liraya neden çıktı, nasıl çıktı, bilmezsin ama sonucunu hissedersin.
Aylık eline geçmeden hop ev sahibinin cebine gider, peşinden bakarsın öyle.
Peynir fiyatları niye fırladı, zeytin fiyatları niye uçtu, yumurta niye çok pahalı, kırmızı et neden lüks oldu, beyaz et neden bu kadar pahalı, bilmezsin.
Ama market alışverişine gidince daha önce günlerce cüzdanında kalan, kolay kolay bozduramadığın 200 liralık banknotlar üçer dörder elinden çıkıp kasaya verilince hissedersin ekonomiyi.
Elinde poşetlerle çıkarken şöyle dersin eşine:
“Her şey ne kadar pahalı!”
* * *
Pahalı ya, ne sandın!
Pahalı, orasını anladık da Şener Şen’in ‘Banker Bilo’ filminde İlyas Salman’a dediği gibi:
“Hele bir sor, niye?”
Yandaş medyaya sorarsan…
“Zincir marketler, fırsatçılar, vurguncular…”
Bakan beye sorarsan…
“Neoklasik ekonomi düşüncesinden epistemolojik bir kopuş…”
Öbür bakan beye sorarsan…
“Epistemolojik bir kopuşun geri dönüşünün etkisinin zımbırtısı…”
Diğer bakan beye sorarsan…
“Realite, rasyonel zemin ve diğer zımbırtıların dımbırtısı…”
Merkez Bankası Başkanına sorarsan…
“Enflasyon, dezenflasyon, parasal sıkılaştırma ve bilumum dımbırtıların gümbürtüsü…”
Reis’e sorarsan…
“Sen kimsin ya…”
Ana muhalefet liderine sorarsan…
“Böyle bir şey olabilir mi ya?”
Hükümet yancısı parti liderine sorarsan…
“İki keklik, bir kaya, bir de şakıma, Jony, Tony, Hans, Bakenbauer, Nadya Komaniçi…”
* * *
Ne demiştik yazının başında?
Ekonomide temel bir kural vardır:
Herkes ekonomiden anlamaz ama herkes ekonomiyi hisseder.
Görünen şu ki…
Türkiye’de sadece düz vatandaş değil, ülkeyi yönetenler de ekonomiyi sadece hissediyor!
“Hele bir sor, niye?”
